Tuesday, June 2, 2020

ኢትዮጵያ ተጠባባቂ ጦር ማሰልጠን አለባት።በሱዳን በኩል በኢትዮጵያ ላይ እጃቸውን ሊሰነዝሩ የሚያስቡ የአረብ አገራት ለኢትዮጵያ ስጋት ሆነዋል። (ጉዳያችን ልዩ ዘገባ)


>> ''ግድቡ ለሱዳን አደጋ ሊሆን ይችላል'' ሱዳን ለተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክርቤት የላከችው  መልዕክት፣
>> ሱዳን ዛሬ አዲስ መከላከያ ሚኒስትር ሾማለች፣
>> ''ከቱርክ፣ኢራን እና እስራኤል በኃላ ኢትዮጵያ የአረቡን ዓለም ሰብራ ልትገባ ነው?'' ሚድል ኢስት ሞንተር ዛሬ ማክሰኞ የፃፈው

ሰሞነኛው የአሜሪካ ስፕሪንግ 

የዓለም ፖለቲካ በፍጥነት እየተቀየረ ነው።የኮሮና ወረርሽኙ ተፅዕኖ በሀገሮች ግንኙነት፣በሕዝብ ማኅበራዊ ኑሮ እና የምጣኔ ሃብቱ ሚዛን ሳያሳክረው የሚያልፍ አይመስልም።የሰሞኑ የአሜሪካ የውስጥ ቀውስ ከኮሮና ወረርሽኝ በላይ ፖለቲካዊ ቀውስ ውስጥ ገብታለች።ፕሬዝዳንት ትራምፕ ራሳቸው የሴራ ፖለቲካ ውስጥ እንደገቡ የሚናገሩ የአሜሪካንን ፖለቲካ የሚያውቁ ሰዎች ናቸው።ዛሬ ግንቦት 25/2012 ዓም በአልጀዚራ ቀርቦ የወቅቱን የአሜሪካ ፖለቲካ ላይ ሃሳብ የሰጠ ምሑር ያለውም ይሄንኑ ነው።ትራምፕ ሰሞኑን የተነሳውን የአፍሪካ አሜሪካውያን የመብት ትግል (ከአረብ ስፕሪንግ ስሙን ወስደው  የአሜሪካ ስፕሪንግም የሚሉት አሉ) ትራምፕ ሆን ብለው ያደረጉት እና የሚፈልጉት ነው ነበር ያለው።ለእዚህ ምክንያቱን ሲሰጥ ደግሞ በኮሮና ወረርሽኝ አያያዛቸው ከፍተኛ ቀውስ ውስጥ ስለገቡ፣የአፍሪካ አሜሪካውያን መነሳት ትራምፕ አካራሪ የቀኝ ኃይሎች ደህንነት እንዳይሰማቸው ስለሚያደርግ በእዚህ በመጪው ሕዳር ወር በሚደረገው ምርጫ የብዙ ነጭ አሜሪካውያንን ድጋፍ እንደሚያገኙ ያስባሉ ብሏል። 

የፕሬዝዳንቱ አካሄድም ነገር የሚያበርድ ሳይሆን ግጭት የሚያካርር ነው።የመብት ተሟጋቾቹን ''ግራ ክንፍ አክራሪ፣የአገር ውስጥ ሽብርተኞች እና አናርኪስቶች'' ያሏቸው ፕሬዝዳንቱ ዛሬ ደግሞ መፅሐፍ ቅዱስ ይዘው አንድ ቤተክርስቲያን ፊት ቆመው ታይተዋል። ይህ ድርጊታቸው በተለይ ጉዳዩን ሃይማኖታዊ ሽፋን ለመስጠት ወይንስ የትኛውን ዕምነት ለመንቀፍ እንዳሰቡ ስትመለከቱ በእውነትም አሜሪካ በግልጥ ልዩነት የሚጭር ፕሬዝዳንት ላይ እንደወደቀች መረዳት ቀላል ነው።

ግልገል የአካባቢ ኃያላን መነቃቃት 

የአሜሪካ በእዚህ ደረጃ መታመስ የሚፈጥረው ሌላ ጉዳይ የግልገል ኃያላን መንግሥታትን መነቃቃት ነው።ከባሕረሰላጤው ጦርነት በኃላ አሜሪካ የመካከለኛውን ምስራቅ ከእጇ እንዳይወጣ መንገድ የሶርያ  አደገኛ አማፅያንን ለመደገፍ የሄደችበት እርቀት እና ሂደቷ የሩስያን ጣልቃ ገብነት መጋበዙ ነው። የሩስያው ፕሬዝዳንት ፑቲን ''ሶርያ ሊብያ አይደለችም።በሊብያ የደረሰው በሶርያ አይደገምም'' በሚል ከሶርያ ማዕከላዊ መንግስት ጋር እስከመጨረሻው ቆመዋል።በመቀጠል አሜሪካ ያደረገችው የመካከለኛው ምስራቅ ግልገል ኃያላን እንዲነቃቁ ማድረግ ነው።ለእዚህም ሳውዲ አረብያ እና የተባበሩት ዓረብ ኢምረቶች የመሳሰሉ መንግሥታት ለጆሮ በሚከብድ ደረጃ ዘመናዊ የጦር መሳርያ አስታጠቀቻቸው። በተለይ ለሳውዲ አረብያ ያስታጠቀቻት ዘመናዊ የጦር አይሮፕላኖች የሳውዲ አየር ኃይል አባላት በአግባቡ ያልተለማመዷቸው እና ለትንሽ እክል ፔንታጎን እየደወሉ የሚጠይቁት መሆኑ ነው የሚነገረው። እነኝህን ግለገል የአካባቢ ኃያላንን ለማጠናከር አሜሪካ ትኩረት ከመስጠቷ የተነሳ በስምንት ዓመታት ውስጥ ሁለቱም የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ፕሬዝዳንት ኦባማ እና ትራምፕ ሳውዲ አረብያን ጎብኝተዋል። የአሜሪካ በሳውዲ የጦር ሰፈር ያላት ከመሆኑ አንፃር እና ዋና ዓላማዋ የኢራን እና የቱርክን መስፋፋት እንድትገታላት ቢሆንም፣ግልገል ኃያልነቷን በሌሎች የአፍሪካ ቀንድ አገሮች ላይ ብታሳይም እንደማስታገሻ ጉርሻ እንዳላየች ዝም አትልም አለማለት አይቻልም። 

የግብፁ ፕሬዝዳንት አልሲሲ፣የሳውዲው ንጉስ ሳልማን እና ፕሬዝዳንት ትራምፕ በሳውዲ ግንቦት፣2017 ዓም እኤአ (ፎቶ የሳውዲ ዜና አገልግሎት)

''ዎል ስትሪት'' ግንቦት 20/2017 ዓም እኤአ ባወጣው ዘገባ አሜሪካ በእዚህ ወቅት ለሳውዲ አረብያ ወታደራዊ ትጥቅ ለማቅረብ በፕሬዝዳንት ትራምፕ አማካይነት የተስማማችው 110 ቢልዮን ዶላር የሚያወጣ እንደሆነ ዘግቧል።እነኝህ የትጥቅ መዥጎድጎዶች ኢራን በመካከለኛው ምስራቅ ያላትን ተፅኖ ለማድከም ነው ቢባልም የእነሳውዲን ልብ ግን ማሳበጡ አልቀረም።ለእዚህም ነው የመካከለኛው ምስራቅ ጥምር ጦር በሚል ከኤርትራ (ኤርትራ ብታስተባብልም) እስከ ሱማሌ ጠረፍ መስፈር የያዙት።ይህ አካሄድ ለኢትዮጵያ አስጊ ሁኔታ ነው።

 ኢትዮጵያን ለማጥቃት ሱዳን ብቸኛ የአረብ አገሮች አማራጭ 

ሱዳን ከእዚህ በፊት በጉዳያችን ላይ የዓባይ ግድብን፣የሱዳን እና የአፍሪካን ቀንድ--- በሚለው ርዕስ ስር እንደተገለጠው ሱዳን አጣብቂኝ ውስጥ ያለች አገር ነች።ትርፍ እና ኪሳራዋን ስታሰላው ዞራ ዞራ እንደፈለጉ ሊያሽከረክሯት የሚችሉት አገሮች አረቦቹ እንደሆኑ ይገባታል።ለእዚህ ዋነኛ ምክንያቱ ደግሞ በውስጧ ያሉት ፅንፈኛ ኃይሎች የፖለቲካ ስልጣን ላይ ባይታዩም አሁንም በወታደራዊ መዋቅር እና በከፍተኛ የሀብት ደረጃ ላይ አሉ።ስለሆነም የአሁኑ የሱዳን ሽግግር  መንግስት የሚያደርገው እና የጦር አበጋዞቹ የሚሰሩት ላይገናኝ ይችላል።የትዕዛዝ ሰንሰለቱም የተዘባረቀ እና አገሪቱን ማን እንደሚመራ ያማይታወቅበት ሁኔታ ወደፊት እንዳያጋጥም ወይንም ሌላ አረብ-መር መፈንቅል ሊያጋጥማት ይችላል።በቅርቡ አልባሽርን ከስልጣን ያስወገደው የሱዳን አብዮት ከተደረገ በኃላ የተላያዩ የጦር መሪዎች እና የፖለቲካ ፓርቲዎች አንዱ የኩአታር፣ሌላው የሳውዲ ተብለው በግልጥ ታውቀው ነበር። ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ በመሀከል ገብተው ካስታረቁት እና ለጊዜው የተሳካ የመሰለው የሽግግር ሂደት በእነኝህ አገራት ደጋፊ ኃይሎች የተወጠረ መሆኑ ነው አሁንም ድረስ የሚነገረው።

ሱዳን በያዝነው ሳምንት ውስጥ የተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክር ቤት ኢትዮጵያ እና ግብፅ አንድ ዓይነት የተናጥል እርምጃ እንዳይወስዱ የሚል ደብዳቤ ፃፈች የሚለው ዜናም የእዚህ ሁሉ ተቀጥያ ነው። ይህ ውትወታ የግብፅ እና የአረብ አገሮች ውትወታ መሆኑ ግልጥ ነው።ለአካባቢው ፀጥታ ስጋት አለብኝ ብላ ሱዳን እንድትጮህ የሚያደርጉት እነኝሁ አካላት ናቸው። ይህ በእንዲህ እያለ ሱዳን በእዚሁ ደብዳቤዋ ላይ ሌላም ዘባርቃለች።ይሄውም ከእዚህ በፊት ግድቡ  በክረምት ወራት የነበረውን የጎርፍ አደጋ ያበርድልኛል እንዳላለች፣ አሁን ግን ግድቡ በአግባቡ ካልተሞላ ለሱዳንም ''ሪስክ'' (አደጋ) አይኖረውም ማለት አይቻልም፣የሚልዮን ሱዳናውያንን ሕይወት አደጋ ይጥላል ብላለች ሲል የዘገበው አልሃራም የግብፁ ጋዜጣ በዛሬው ግንቦት 25/2012 ዓም ዘገባው ነው።ይህ ብቻ አይደለም ሱዳን የጦር አለቆቿን በምዕራብ ጎንደር በኩል ልካ ጥቃት ለመፈፀም ሞክራ የጦር አበጋዞቿን ሕይወት ከኢትዮጵያ ሰራዊት በኩል በተሰጠ የአፀፋ ምት መመለሷ እና ጉዳዩ ገና አለመብረዱ ነው የተነገረው።ዛሬ ማክሰኞ ግንቦት 25/2012 ዓም ደግሞ የኢትዮጵያ ከፍተኛ የጦር መኮንኖች እና የዓማራ ክልል የፀጥታ ጉዳይ ኃላፊዎች የሱዳን ኢትዮጵያን ድንበር መጎብኘታቸው ተነግሯል።ይህ በንዲህ እያለ የኢትዮጵያ ውጪ ጉዳይ ሚኒስትር ጉዳዩን አስመልክቶ ባለፈው ሳምንት ላይ በሰጠው መግለጫ  የኢትዮጵያ መንግስት ጉዳዩን በሰላማዊ ንግግር መፍታት እንደሚያስብ ገልጧል።

በሌላ በኩል ደግሞ ሱዳን ዛሬ ግንቦት 25/2012 ዓም አዲስ የመከላከያ ሚኒስትር ሾማለች።አዲሱ መከላከያ ሚኒስትር ሜጀር ጀነራል ኢብራሂም ያሲን ሲሆኑ ሚኒስትሩ በቅርቡ በደቡብ ሱዳን ጉብኝት ላይ ሳሉ በድንገት ያረፉትን የሱዳን መከላከያ ሚኒስትር  ጀነራል ጋማል አልድን ይተካሉ።አዲሱ መከላከያ ሚንስትር በ1958 ዓም በካርቱም የተወለዱ ሲሆን ከዮርዳኖስ ሙታህ ዩንቨርስቲ በወታደራዊ ሳይንስ በመጀመርያ ዲግሪ መመረቃቸው እና በ2010 ዓም እኤአ ጡረታ ወጥተው የነበረ እና አሁን ተመልሰው የተሾሙ  መሆናቸውን ጉዳያችን ለመረዳት ችላለች።ይህ በእንዲህ እያለ ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር የገባችው መጠነኛ ግጭት ብቻ ሳይሆን በዳርፉር ግዛቷ ጀበል ማራ በተባለ አካባቢ ከሽምቅ ተዋጊዎች ጥቃት እንደደረሰባት ለማወቅ ተችሏል።የአዲሱ መከላከያ ሚኒስትር  የሹመት ስነ ስርዓት ሲካሄድ ጀነራል እብራሂም ያሲን የሽግግር መንግስቱን ዓላማዎች እንደሚያስፈፅሙ በኮሮና ወረርሽኝ ሳብያ አፍና አፍንጫቸውን እንደሸፈኑ  ቃል መግባታቸውን ለማወቅ ተችሏል።

                                     ዛሬ ግንቦት 25/2012 ዓም የተሾሙት አዲሱ የሱዳን መከላከያ ሚኒስትር 


''ከቱርክ፣ኢራን እና እስራኤል በኃላ ኢትዮጵያ የአረቡን ዓለም ሰብራ ልትገባ ነው?'' ሚድል ኢስት ሞንተር ዛሬ ማክሰኞ የፃፈው

 ''ከቱርክ፣ኢራን እና እስራኤል በኃላ ኢትዮጵያ የአረቡን ዓለም ሰብራ ልትገባ ነው?''  በማለት በጥያቄ አርዕስት የሰጠው የዛሬ ማክሰኞ ግንቦት 25/2012 ዓም  በሚድል ኢስት ሞንተር ላይ የወጣው ፅሁፍ በሱዳን እና በኢትዮጵያ ድንበር መካከል ያለው ግጭት ላለፉት አስር ዓመታት የነበረ እና ችግሩ ድንበራቸውን ስላላካለሉ ብቻ መሆኑን ያወሳል።ሆኖም ይላል ሚድል ኢስት ሞኒተር የአሁኑ ግጭት የተለየ የሚያደርገው የድንበር ግጭት ብቻ ሳይሆን ዲፕሎማሲያዊ ግጭትም በካርቱም እና በአዲስ አበባ መሃል ይዞ መምጣቱ እና እንደ ከዚህ በፊቱ ሁሉ ከጀርባ በመደበኛ ሰራዊቱ በሚደገፍ በሽፍቶች መሃል የተደረገ ግጭት ሳይሆን በሁለቱም አገሮች መደበኛ ሰራዊት መሃል የተደረገ ግጭት መሆኑን ያትታል።ይህንን ተከትሎ የሱዳን ከፍተኛ የጦር መኮንኖች በመቀጠልም የሱዳኑ ሽግግር መንግስት አብደላ ሃምዶክ ግጭቱ የተፈጠረበትን ቦታ መጎብኘታቸው እና መልዕክቱ ሱዳን ለሉዓላውነቷ የማትደራደር ነች የሚል መልዕክት ለኢትዮጵያ መንግስት ለማስተላለፍ መፈለጋቸው መሆኑን ሚድል ኢስት ሞንተር ያወሳል። እዚህ ላይ የኢትዮጵያ ከፍተኛ መኮንኖች የግጭቱን ቦታዎች ሄደው ስለማየታቸውን ሚድል ኢስት ሞኒተር ምንም አላለም። ምናልባት ዘገባው ገና ዛሬ ከመሆኑ አንፃር ለሕትመቱ  አልደረሰለት ሊሆን ይችላል።

ሚድል ኢስት ሞኒተር የኢትዮጵያ አካሄድ ''በአገር ውስጥ የፖለቲካ እና ምጣኔ ሃብታዊ ድል በማስመዝገብ፣ዓለም አቀፍ ግንኙነቷን በማጠናከር፣በአካባቢው ኃይል ሆና ለመውጣት ታስባለች።ይህንን ደግሞ በአረብ የውሃ መብት (ዓባይን መሆኑ ነው) እና በሱዳን ሉዓላዊነት ኪሳራ ለማሳካት ታስባለች'' ብሏል 
''It apparently believes that with its political and economic achievements at home and the expansion of its international relations abroad, it will be able to go ahead and become a major regional power, even if this comes at the expense of Arab water rights and the sovereignty of its neighbour Sudan።''

ሚድል ኢስት ሞኒተር ቀጠለ ''አዲስ አበባ የኢራንን፣ቱርክን እና እስራኤልን የአረቡን ዓለም  በስልት፣የመልከዓ ምድር፣የውሃ እና የፀጥታ ኃይል ስረ-መሰረት እንዴት መቦርቦር እንደሚቻል  በሚገባ አጥንታለች።'' ብሏል።
''Addis Ababa has studied the Iranian, Turkish and Israeli penetrations of the Arab world’s strategic, geographical, water and security depths''

ኢትዮጵያ ተጠባባቂ ጦር ማሰልጠን ያስፈልጋታል

በእዚህ ፅሁፍ መግቢያ ላይ እንደተገለጠው የአሜሪካ በውስጥ ጉዳይ መወጠር ለብዙ ግልገል  ሃያላን መንግሥታት መልካም ዕድል ይፈጥራል።ዕድል የሚለው ቃል በትክክል ባይገልጠውም መደናበር ይፈጥራል የሚለው ሊስማማ ይችላል።የመካከለኛው ምስራቅ አንዳንድ አገሮች እና ግብፅ አሁን ዓለም አቀፍ ሕጎች የሚጣሱበት፣የነዳጅ ምርት በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ሳቢያ የዓለም ምጣኔ ሀብት በመውረዱ በነዳጅ የበለፀጉ አገሮች አሁን ያላቸውን እያወጡ ሌላ አገሮች ለመውረር እና የውስጥ የፖለቲካ ቀውሳቸውን ለማስቀየስ የሚጥሩበት ወቅት ነው።በሌላ በኩል የቱርክ፣ኢራን እና ሳውዲ አረብያ መሃከል ያለው ፍጥጫ በራሱ የአፍሪካ ቀንድ ፖለቲካን ወደ አዲስ ትኩሳት የሚከት ሊሆን ይችላል።ሌላው ቀርቶ ኃያላኑም ቢሆኑ ከወረርሽኙ በኃላ የምጣኔ ሃብቱ ጦርነት እና የግዙፎቹ ዓለም አቀፍ ኮርፖሬሽኖች ገቢ መውረድ እና መክሰር በራሱ  ምጣኔ ሀብታቸውን ወደ ጦርነት ኢኮኖሚ ቀይረው አዳዲስ ፍጥጫ ከቻይና፣ሩስያ እና ቱርክ ጋር አይገቡም ማለት አይቻልም።በእዚህ ሁሉ መሃል ኢትዮጵያ በዓባይ ግድብ ሳብያ የመካከለኛው ምስራቅ አንዱ ካርድ እርሷ ጋር እንዳለ ግልጥ ሆኗል።ስለሆነም ይህንን ካርድ በሚገባ እንድትጫወተው የተጠባባቂ ጦር በፍጥነት ማሰልጠን አስፈላጊ ይሆናል።ወደፊትም ደረጃውን በጠበቀ መልኩ ወጣቶች ብሔራዊ ውትድርና ሰልጥነው መቀመጥ አንዱ ግዴታ መሆኑ ሊታሰብበት ይገባል።ሰልጥነው የጨረሱ የተሻለ የትምህርት እና የስራ ዕድል እንዲያገኙ ማድረግ ብቁ ዜጋ የማፍራት አንዱ እና አስፈላጊ ጉዳይ ነው።ዛሬ በሰለጠኑት አገሮች ሳይቀር ወጣቶች ብሔራዊ ውትድርና ሰልጥነው ወደ ቤተሰቦቻቸው ይመለሳሉ። በእዚህም ንቁ እና የፈጠራ ችሎታ ያለው ወጣት አፍርተዋል።እኛ ሀገር ያለው የብሔራዊ ውትድርና በደርግ ዘመን ያተረፈው ''ጥቁር ስም'' በአዲስ ስም መቀየር ሳያስፈልግ አይቀርም። የሆነው ሆኖ ጊዜው የሚያሳየው ኢትዮጵያ ተጠባባቂ ጦር ማሰልጠን እንዳለባት ነው።ኢትዮጵያ ውስጣዊ የፖለቲካ ሰላሟን እስካረጋጋች ድረስ እና በግድቡ ዙርያ ያላት ባለቤትነት አስጠብቃ እስከሄደች፣እንዲሁ የጦር ኃይሏን በተተኪ ኃይል ካጠናከረች፣አሁን ለኢትዮጵያ የተሻለ ጊዜ እንደሆነ ምንም አያጠራጥርም።



ጉዳያችን GUDAYACHN 
 www.gudayachn.com

Sunday, May 31, 2020

ሰኔ እና ሰኞ ዘንድሮ በፈረንጆቹም በኢትዮጵያውያንም ገጥሟል።ጉዳያችን ከአድዋ ጦርነት ጀምሮ የሰኔና ሰኞ ግጥም ለመቃኘት ሞክራለች



(በጌታቸው በቀለ የጉዳያችን ገፅ አዘጋጅ)
''ሰኔ እና ሰኞ ሲገጥም ጥሩ አይደለም'' የሚለውን አባባል በተለምዶ ይነገራል።ለምን? ለሚለው ምላሽ ግን አላገኘሁም።ሰኔ እና ሰኞ ገጠመ ለመጥፎ አባባል ብቻ ነው የሚባለው? አንዳንዴ ሰኔ እና ሰኞ ገጥሞ፣ነገሩ ተሳክቶ እየተባለም  ይነገራል።
ሰኔ እና ሰኞ ዘንድሮ በኢትዮጵያም ሆነ በፈረጅንጆቹ ገጥሟል። የፈረንጆቹ ''ጁን'' 1 እና ''መንደይ'' ፣የኢትዮጵያ ሰኔ1 እና ሰኞ ዘንድሮ ገጥሟል።በእዚህ ዓመት ደግሞ ዓለም በኮሮና ወረርሽኝ ትልቅ ፈተና ላይ የወደቀችበት ነው።ስለሆነም በፈረንጆቹም በእኛም መግጠሙ እና ሰኔ እና ሰኞ የሚባለው ነገር እንዴት ነው ብዬ ትንሽ ወደኃላ ለመፈተሽ ሞከርኩ።ውጤቱ የሚገርም ሆኖ አግኝቼዋለሁ።ከአጋጣሚዎቹ ለመረዳት የቻልኩት ግን ወደኃላ ታሪካችን ስንመለከት ሰኔ ሰኞ የገጠሙባቸው ዓመቶች  አንዳንዶቹ ፈተና የመጣባቸው ቢሆኑም ሌሎቹ ደግሞ መልካም ጊዜዎች ነበሩ።

የሰኔ እና ሰኞ መግጠም ለምን ብዙ ይወራል ብዬ ወደ ሀገርቤት አንድ ወዳጄ ጋር ደውዬ ስጠይቅ ያለኝ -ነገሩ አፈ ታሪክ ነው። ግን አንድ ጊዜ አንድ ሰው ሲያወራ የሰማሁት እና  የማስታውሰው ጉዳይ በኢትዮጵያ መኪና እንደ እንግሊዞች በግራ መስመር ብቻ ይነዳ ነበር፣በኃላ በአሜሪካኞቹ አነዳድ በቀኝ በኩል እንዲሆን ተብሎ ሲታወጅ ዓመቱ ሰኔ 1 እና ሰኞ የገጠመበት ነበር።በጊዜው አዋጁን እየረሳ የተጋጨ ብዙ ሰው ነበር በእዚህ ሳብያ ሰኔ ሰኞ ይባላል ሲሉ ሰምቻለሁ አለኝ።ለማንኛውም የሰኔ እና ሰኞ ገጠመኝ የሚገርም ነው።

ሰኔ እና ሰኞ በአድዋ የዘመቻ ዓመት 
የአድዋ ዘመቻ በ1888 ዓም ሲደረግ ሰኔ እና ሰኞ ገጥሞ ነበር።ይህ ዘመቻ ብዙ ፈተና ቢኖርበትም ድሉ ግን እስካሁን ለጥቁር ሕዝቦች በሙሉ እንዳንፀባረቀ ነው።

ሰኔ እና ሰኞ ዳግማዊ አፄ ምንሊክ ያረፉበት ዓመት 
ሰኔ እና ሰኞ የገጠሙበት 1906 ዓም ዳግማዊ ምንሊክ ያረፉበት፣እና ልጅ ኢያሱ ወደ ንግስናው የመጡበት ነበር።ይህ ዓመት እንደ አውሮፓውያ አቆጣጠር 1914 ሲሆን የመጀመርያው ዓለም ጦርነት የተጀመረበት ዓመትም ነው።

ሰኔ እና ሰኞ በቀዳማዊ አፄ ኃይለሥላሴ ንግሥ ዓመት 
ሰኔ እና ሰኞ የገጠሙበት ጥቅምት 23/1923 ዓም አፄ ኃይለሥላሴ ከራስ ተፈሪነት ወደ ንጉሰ ነገስት ኢትዮጵያ ተብለው በአዲስ አበባ ደብረገነት ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያን ስርዓተ ንግሥ የፈፀሙበት ዓመት ነው።

ሰኔ እና ሰኞ የገጠሙበት የጣልያን ወረራ 
በ1928 ዓም (1935 ዓም) በኢትዮጵያም በፈረንጆቹም እንዲሁ ሰኔ እና ሰኞ በኢትዮጵያ ገጥሞ ነበር።በእዛን ዓመት ዓለምም ሆነ ኢትዮጵያ የገጠማቸው አሳዛኝ ጉዳይ ነበር።በኢትዮጵያ የፋሺሽት ጣልያን ኢትዮጵያን የወረረበት ዓመት ነበር።በዓለም ላይም ጀርመን የአንደኛው ዓለም ጦርነት ማብቅያ ላይ የፈረመችው እና ጀርመን  እራሷን እንዳታስታጥቅ የሚለው የ''ቨርሳይለስ ትርቲ'' የሚባለውን ያፈረሰችበት ዓመት ነበር።ይህንን ውል በማፍረስም ሂትለር ጀርመንን መልሶ በማስታጠቅ የሁለተኛው ዓለም ጦርነትን በዓለም ላይ ለማወጅ በሩን የከፈተለት ቁልፍ ተግባር ሆነ።

 ሰኔ እና ሰኞ የገጠሙበት የደርግ እና የኢህአዴግ/ህወሓት ስልጣን መደላደል 
በ1973 ዓም ደርግ ከወታደራዊ ስሙ ወደ ድርጅት ማለትም በ1972 ዓም ወታደሮቹን በሙሉ በኢትዮጵያ ሰራተኞች ፓርቲ አደራጅ ኮሚሽን (ኢሰፓአኮ) ብሎ በ1972 ዓም መስርቶ እራሱን ያደላደለበት ጊዜ ነበር።በተመሳሳይ ኢህአዴግ/ህወሓት በ1984 ዓም እራሱን ከሽምቅ ተዋጊነት ባንዴ የሽግግር መንግስት በሚል እራሱን ወደ ስልጣን ያመጣበት ዓመት ነበር።ሁለቱም 1973 ዓም እና 1984 ዓም የዋሉት ሰኔዎች ሰኔ 1 የዋሉት ሰኞ ቀን ነበር።

ሰኔ እና ሰኞ የገጠሙበት የሻብያ እና ህወሓት ጦርነት 
 የአቶ ኢሳያስ እና የአቶ መለስ ግጭት የተጀመረው ሰኔ እና ሰኞ በገጠሙበት በ1990 ዓም አቶ ኢሳያስ ባድሜን ሲወሩ ነበር።

 ሰኔ እና ሰኞ የገጠሙበት የኮሮና ወረርሽኝ 
ዘንድሮ 2012 ዓም (2020 ዓም እኤአ) በፈረንጆቹም ሆነ በኢትዮጵያ አቆጣጠር ሰኔ 1 እና ሰኞ ገጥሟል።ዘንድሮ መላው ዓለም በኮሮና ወረርሽኝ የታመሰችበት ዓመት ነው።ሁሉም በሚባል ደረጃ የአይሮፕላን በረራዎች ቆመዋል፣አገሮች ድንበሮቻቸውን ዘግተዋል።መጪው ሁኔታ ምን እንደሚሆን አይታወቀም።

ከላይ ከተጠቀሱት ቀናት በተጨማሪ የሚከተሉት ዓመታት ሰኔ እና ሰኞ የገጠመባቸው ናቸው።ዓመቶቹ በኢትዮጵያ እና በቅንፍ ውስጥ ያለው የአውሮፓውያኑ አቆጣጠሮች ናቸው። እነርሱም 1895 ዓም (1903)፣1900ዓም (1908)፣1934ዓም (1942)፣1951 ዓም (1959)፣1956ዓም (1964)፣1962ዓም (1970)፣1979ዓም (1987) ይጠቀሳሉ። 

ለማጠቃለል በዓለማችን እንዲህ ዓይነት አጋጣሚዎች ይከሰታሉ።ከላይ ካሉት ዓመታት ብቻ ብንመለከት ሁሉ መጥፎ ቀኖች አይደሉም።መጥፎ የምናደርጋቸው እኛ እና የእኛ አካሄድ ነው። ለምሳሌ የአድዋ ጦርነት ላይ ከንጉሡ ጀምሮ ህዝቡ ዝግጅት አድርጎ ከአምላኩ ታርቆ ባይነሳ እስካሁን በባርነት ውስጥ የገባን ህዝቦች በሆንን ነበር።ጥሩ ቀኖች እንዳሉ ሁሉ ክፉ ቀኖች አሉ። ይህ የምናውቀው ነው።ሁሉንም ጥሩ ለማድረግ ግን የእኛው ውሳኔ ነው።ይሄውም መስራት የሚገባንን በመስራት፣ስንሰራ ደግሞ በትዕቢት ሳይሆን እግዚአብሔር ክፉውን ቀኖች እርሱ ባወቀ እንዲያሳልፍ በመጸለይ ነው።ዓድዋ ለእዚህ አስተማሪ ነው።ጦርነት መጣ ብለው አባቶቻችን በመተከዝ ጊዜያቸውን አላጠፉም።እግዚአብሔር እንዳደረገ ያድርገው ብለውም የጣልያንን ወረራ ተቀምጠው አልተመለከቱም። የራሳቸውን ድርሻ ለመወጣቱ ተነሱ፣እግዚአብሔር ደግሞ የእርሱን ሥራ እንዲሰራ ታቦተ ሕጉን ይዘው ቄሱ ከመቅደስ፣ሼሁ ከመስጊድ ተጠራርተው ከሰራዊቱ ጋር ዘምተው፣ለሞቱትም ሆነ በሕይወት ላሉት አብረው ጸለዩ።ስለሆነም የቀን መጥፎ የለውም።ቀኑን መጥፎም በጎም የምናደርገው እኛው ነን።ይሄውም በሁለት ነገሮች ነው።አንድ፣ የሚመጣውን ፈተና ለመጋፈጥ በኅብረት ባለመስራት እና ሁለት፣ወደ እግዚአብሔር ባለመጸለይ።

መልካም ሰኔ እና ሰኞ 

ማሳሰቢያ 
የጉዳያችን ጽሁፍ  በየትኛውም ገፅ እና ሚድያ ላይ ሲወጣ ከጉዳያችን ገፅ ማግኘትን መግለጥ ጨዋነት ነው 

 




ጉዳያችን GUDAYACHN 
 www.gudayachn.com

Saturday, May 30, 2020

ከሰሞኑ የአሜሪካ ክስተት መንግስት፣የሃይማኖት መሪዎች እና ፖለቲከኞች ምን ይማሩ?

  • የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ለዓለም ቀደምት ከሆኑት ውስጥ ከመሆኗ ፣ለአፍሪካ እናት ከመሆኗ እና ብዙ የዓለም ጥቁር ህዝቦች በማንነታቸው መኩርያ ከማየታቸው አንፃር፣የሰሞኑን የአሜሪካው ድርጊት እንዳሳዘናት እና እንዳሳሰባት በአባቶቿ መግለጫ መስጠቷ ብዙዎች የአፍሪካ፣የአሜሪካ፣እና የላቲን አሜሪካ ጥቁሮች እና ሌሎች በእኩልነት የሚያምኑ ሁሉ ጆርዎቻቸውን እንዲሰጡ የሚያደርግ መልካም አጋጣሚ ስለሆነ ሊታሰብበት ይገባል።

ክስተቱን ብዙ ነገሮችን አመላካች ነው 


ባሳለፍነው ሳምንት በአሜሪካ ምያፖሊስ አንድ አፍሪካ አሜሪካዊ ጥቁር በሌላ አሜሪካዊ ነጭ ፖሊስ፣ፖሊሱ ጥቁሩን መሬት ላይ አስተኝቶ በጉልበቱ የአንገቱን መተንፈሻ አካል በኃይል በመዝጋት ግለሰቡ ወደ ሆስፒታል ከተወሰደ በኃላ ህይወቱ አልፏል።አንድ አሜሪካዊ ሁኔታውን ሲገልጠው  ''በእዚህ በ21ኛው ክ/ዘመን አንድ ሰው ሌላውን እንደ አውሬ ሕዝብ በተሰበሰበበት ለዘጠኝ ደቂቃዎች አንገቱ ቆሞ ገደለው'' ብሏል።ይህንን ዓረፍተ ነገር ብቻ በደንብ ብናጎላው ብዙ ነገር ይነግረናል።ዘመኑ 21ኛው ክ/ዘመን ሰው ''ሰለጠነ'' የሚባልበት፣የሞተው ሰው እንደ አውሬ ሕዝብ በአደባባይ እየተመለከተ ለዘጠኝ ደቂቃዎች ያህል ታፍኖ፣እነኝህ ዘጠኝ ደቂቃዎች ሙሉ የግለሰቡን ሕይወት ለማትረፍ ከበቂ በላይ ነበሩ።ነገር ግን ዙርያ ያለው ሰው የእራሱ አምሳያ ታፍኖ ሲገደል በሞባይል ፊልም የምቀርፅበት እና ብዙ የሶሻል ሚድያ አድናቂ ለማግኘት የሚሰበሰብበት፣የግለሰቡን ሕይወት ለማትረፍ አንድ ነገር ከማድረግ ይልቅ ቃላትን እየወረወረ ፊልሙን የሚቀዳበት፣ገዳዩ ወንድሙ ጉሮሮ ላይ ቆሞ በኩራት እጁን ኪሱ ከቶ በትዕቢት ተወጥሮ የሚታይበት።አጠቃላይ ትዕይንቱ ሁሉ በደንብ በትነን እና ዘርዝረን ብንመለከተው ብዙ የሚነግረን ማኅበራዊ፣ሞራላዊ እና ፖለቲካዊ መልዕክቶች አሉ።ችግሩ ያለበትን ደረጃ ለመረዳት ግን በአሜሪካ በሚኒሶታ ግዛት የተንሳውን የህዝብ አመፅ ለማስቆም በግዛቷ  የመቶ ዓመታት ታሪክ ውስጥ ለሕዝብ አመፅ ለመበተን ወጥቶ የማያውቀው የአሜሪካ ብሔራዊ ዘብ (ናሽናል ጋርድ) በከተማዋ ውስጥ ከሙሉ ትጥቁ ጋር የወጣበት ነው።የእዚህ ሁሉ ችግር ግን በአንድ ቀን ተሰርቶ ያለቀ ጉዳይ አይደለም።ለዓመታት የተገነባ የተንሸዋረረ የማኅበረሰብ ግንባታ ውጤት ነው።ጉዳዩ ተመልካች ያጡ፣በአግባቡ የሚመራቸው ያላገኙ የልጆች፣ወጣቶች እና አዋቂዎች ሁሉ ድምር ውጤት ነው።ጉዳዩ ከአሜሪካ አንፃር ብቻ ሳይሆን ከዓለም አንፃርም አሁን ያለንበት የዝቅጠት ደረጃ የቱ ጋር እንደሆነ ትንሽ ወደኃላ ሄዶ መንደርደር ስለሚፈልግ ለጊዜው እርሱን ትቼ ከክስተቱ ግን የኢትዮጵያ ሕዝብ እና መንግስት ምን ይማሩ? ወደሚለው አጭር ሃሳብ አመራለሁ።

መንግስት ምን ይማር?


የኢትዮጵያ መንግስት ከአሜሪካው ክስተት የሚማራቸው በርካታ ጉዳዮች አሉ።የመጀመርያው እና ዋናው ጉዳይ የፀጥታ ኃይሉን ስነምግባራዊ፣ሞራላዊ፣የሕግ ዕውቀቱ እና ችግር ፈቺ አቅሙን መፈተሽ አለበት።በተለይ ከህዝብ ጋር ዕለት ከዕለት የሚገናኙ ፖሊሶች ላይ ብዙ መሰራት ያስፈልገዋል።ስራው ከባድ፣ጊዜ የሚጠይቅ እና ተከታታይ ተግባራትን ሁሉ የሚፈልግ ነው።ሆኖም ግን ቅድምያ የሚሰጣቸው እና ጊዜ የማይሰጡትን ማስቀደም ይገባል።በኢትዮጵያ በተለይ ያለፈው 27 ዓመት ጥሎብን የሄደው የጎሳ ፖለቲካ ቁስል እንዳለ ሆኖ ነገር ግን ወደፊት አደጋ ሊሆኑ የሚችሉትን ቦታዎች መለየት እና ቅድምያ መስጠት ግን እጅግ አስፈላጊ ነው። ከእዚህ ውስጥ የአዲስ አበባ ጉዳይ አንዱ እና ዋናው ነው።ከእዚህ በፊት ደጋግመን እንዳልነው አዲስ አበባ የራሷ ስነ ልቦናዊ፣ባሕላዊ እና ታሪካዊ ዳራ ያላት እና ከሌላው አካባቢ ጋር ጨፍላቂ በሆነ ደረጃ መመልከት የማይገባ ከተማ ነች። እዚህ ላይ የከተማዋ አህጉራዊ እና ዓለም አቀፋዊ ሚና ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ መጥቶ ዛሬ የእስያ እና የላቲን አሜሪካ መሃል መሸጋገርያ ድልድይ እየሆነች ነው።ይሄውም የአፍሪካ ሕብረት መቀመጫ በመሆኗ፣በኢትዮጵያ አየር መንገድ መዳረሻ መብዛት እና ባላት ቁልፍ መልከዓ ምድራዊ  አቀማመጥ ሳብያ ነው። 

ይህ ሁሉ ሲሆን ግን ከተማዋ የራሷ በበቂ ሁኔታ የተደራጀ፣ስልጡን፣ብቃት እና አቅም ያለው የራሷ የፖሊስ ኃይል የላትም።በቅርቡ ብንመለከት የአዲስ አበባ አስተዳደር ይህንኑ ጉዳይ ጠይቆ የፌድራል ፖሊስ ከመቆጣጠሩ አንፃር በጀት ከእኔ ወስዶ በሚገባ አላገለገለኝም በማለት በጀት ማቆሙ ሁሉ ተነግሯል።አሁን ሁኔታው ምን ላይ እንዳለ መረጃ ባይኖርም።የአዲስ አበባ መስተዳድርም ሆነ የአዲስ አበባ ሕዝብ ጥይቄ ሁለት ናቸው።አንዱ ከተማዋን የሚመጥን፣የከተማውን ሕዝብ ስነ ልቦና የሚጋራ፣አህጉራዊ እና ዓለምአቀፋዊ ደረጃዋን ከግንዛቤ ያስገባ ፖሊስ ያስፈልጋታል።የሚል ሲሆን ሁለተኛው አሁን ያለውን ህገወጥ የመሬት ወረራ ጨምሮ ሌሎች ወንጀሎችን የመከላከል ሥራ የፌድራል ፖሊስ አዲስ አበባ በምትጠብቀው ደረጃ እየሰጠ አይደለም  የሚሉት ናቸው።ይህንን በተመለከተ ጉዳያችን ከእዚህ በፊት ያነሳችው ስለሆነ ይህንኑ በእዚህ ሊንክ እንድትመለከቱት እጋብዛለሁ።ጉዳዩ ግን ትኩረት ማግኘት ያለበት ነው።በተለይ የኢትዮጵያን ቀጣይ ሽግግር ለማደናቀፍ ለሚፈልጉ የውስጥም ሆነ የውጭ ኃይሎች በቀዳሚነት የፀጥታ ኃይሉን ከህዝብ ጋር ማጋጨት ዋና ስራቸው በመሆኑ ቀዳዳዎቹን ሁሉ መድፈኑ ተገቢ ነው።

የሃይማኖት አባቶች ምን ይማሩ?

መማር ከሰው ልጅ በሙሉ የሚጠበቅ ነው።አንድ ሰው ሁሉን ነገር ሊያውቅ አይችልም።የሃይማኖት አባቶችም ሁሉንም ነገር በአንድ ጊዜ ሊያውቁ አይችሉም።እንደማንኛውም ሰው ከአሜሪካው ሁኔታ ምን እንማራለን? ማለት አለባቸው።በመጀመርያ መገንዘብ የሚገባው የሚመስለኝ የማኅበረሰብ መቀየርን በአንክሮ የመከታተል እና የማስተዋል ሥራ የሃይማኖት አባቶች ቀዳሚ  ሥራ መሆን አለበት።ዓለሙ እንዴት እየሄደ እንዳለ እና በምን ዓይነት ደረጃ እና ፍጥነት እየተቃወሰ እንደመጣ ለእዚህ መቃወስ አንዱ ተጠያቂ የእነርሱ በአግባቡ ስራቸውን አለመስራት መሆኑን ማወቅ አለባቸው።ወደ እኛ አገር ሁኔታ ስንመለከት የሃይማኖት ቤቶችን ከመሪዎቹ ይልቅ ሕዝቡ እራሱ ወደመምራት የሄደበት፣ይህም በበቂ ደረጃ ምሳሌ የሚሆነው ሰው ከማጣት የመጣ የተስፋ መቁረጥ ስሜት መሆኑን የሃይማኖት አባቶች መረዳት አለባቸው።በክርስትና ሃይማኖት 12 ሐዋርያት ዓለምን ያውም ምንም ዓይነት  የቴክኖሎጂ መሳርያ በሌለበት ሁኔታ መቀየር ከቻሉ በእዚህ ዘመን ይሄ ሁሉ የሃይማኖት ኮሌጅ፣ቴክኖሎጂ  ባለበት ሰው እንዴት በእዚህ ዓይነት 'የዘቀጠ' የሞራል ደረጃ ወረደ? ብሎ መጠየቅ ያስፈልጋል።

በአሜሪካ ሰሞኑን የሆነው በኢትዮጵያ እንዳይሆን የሃይማኖት አባቶች ምን እንስራ፣ካለፈው ስህተት ምን እናስተካክል?፣ውስጣችን ያለው ድክመት ምንድነው? መጪውን ዘመን በምገዳደር ደረጃ የሕዝቡን ስነ ልቦና እና ስነምግባር ለማነፅ ምን እናድርግ? ከሚለው ጥያቄ መጀመር ያስፈልጋል።ይህ ካልሆነ የአሜሪካው ላይ ከንፈር እየመጠጡ ከስር ያለውን አለማየት ያመጣል። ስራው የአሜሪካውን ድርጊት ከማውገዝ ይጀምራል።ለምሳሌ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ለዓለም ቀደምት ከሆኑት ውስጥ ከመሆኗ ፣ለአፍሪካ እናት ከመሆኗ እና ብዙ የዓለም ጥቁር ህዝቦች በማንነታቸው መኩርያ ከማየታቸው አንፃር፣የሰሞኑን የአሜሪካው ድርጊት እንዳሳዘናት እና እንዳሳሰባት በአባቶቿ መግለጫ መስጠቷ ብዙዎች የአፍሪካ፣የአሜሪካ፣እና የላቲን አሜሪካ ጥቁሮች እና ሌሎች በእኩልነት የሚያምኑ ሁሉ ጆርዎቻቸውን እንዲሰጡ የሚያደርግ መልካም አጋጣሚ ስለሆነ ሊታሰብበት ይገባል።

ጊዜው ይህንን ብቻ አይደለም የሚያሳየን በአረጀ እና በአፈጀ የአስተዳደር መዋቅር እና ብስልሹ አሰራር የተተበተቡ የእምነት ድርጅቶችም ሆኑ ማናቸው የሃይማኖት አደረጃጀቶች እራሳቸውን ሳያስተካክሉ ለሌላው መድረስ ስለማይችሉ በፍጥነት እና በአጭር ጊዜ ከእዚህ አይነቱ የተውተበተበ የኃጢያት ሥራ በቶሎ ተላቀው ሕዝባቸውን በእውነት ወደማገልገል ካልመጡ ነገ በአሜሪካ የደረሰው (እኛ ጋር አልደረሰም ለማለት ባያስደፍርም) በባሰ መልኩ እንዳይመጣ ያሰጋል።ከኢትዮጵያ አንፃር ከአሜሪካም ሆነ ከሌላው ዓለም የምንለይበት ተንጠፋጥፈው  ያላለቁ መልካም ዕሴቶች አሉን።ስለኢዚህ ነው እኛ ዕድለኞች ነን ግን አሁንም የዕምነት ቦታዎቻችን በሚገባ የእራሳቸውን አስተዳደራዊ እና የገንዘብ ብክነት ችግር ካላስተካከሉ የነበረችንን መልካም ዕሴት ጭራሹን እንዳያጠፉት የቤት ስራቸውን ተግተው መስራት አለባቸው።

የፖለቲካ ድርጅቶች ምን ያድርጉ?

በኢትዮጵያ የፖለቲካ ድርጅቶች ዘመኑን በዋጀ እና የአዲሱን ትውልድ ርዕይ ባገናዘበ (የአዲሱ ትውልድ ርዕይ ምንድነው? የሚለው ራሱን የቻለ ጥይቄ ሆኖ) መልኩ ለመሄድ ውስጣዊ እና ውጪያዊ ተግዳሮቶች አሉባቸው።ከእዚህ ሁሉ ችግር ጎን ግን ቢያንስ የፖለቲካ ድርጅቶቹ የሚገለጡበት አንድ አይነት ወይንም የራሳቸው መገለጫ የሆነ የኢትዮጵያን ዕሴት በተለየ የምያጎሉበት እና ይህንንም ወደ ኢትዮጵያዊ ፍልስፍና ቀይረው ሕዝብን የመምራት አቅም ገና እየተፈጠረ እና እየዳበረ ያለ በሂደት ላይ ያለ ይመስለኛል። ምክንያቱም በአሁኑ የፖለቲካ መድረክ ላይ አብዛኛዎቹ ተዋንያኖች በ1966 ዓም በንጉሡ ስርዓት ላይ ከተነሳው ትውልድ የሆኑ ወይንም በእነርሱ ግርፍነት ፖለቲካን የተማሩ ናቸው።ስለሆነም ማኅበራዊ እና ሞራላዊ ጉዳዮች ላይ ብዙ ለማተኮር አይፈልጉም። ለእዚህ ነው ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ ወደ ስልጣን ሲመጡ ያነሱት ቤተሰባዊ፣የእናቶች ጉዳይ፣የሴቶች ጉዳይ እና ሃይማኖታዊ ዕሴቶች ሁሉ ለኢትዮጵያ የፖለቲካ ዓለም ከአርባ አመታት በላይ የተለዩ ስለነበሩ የአዲሱን ትውልድ ሲስቡ  ለሌሎች ደግሞ አሁንም ያልገቧቸው።

በኢትዮጵያ ከፖለቲካ ድርጅቶች መፅሐፍ ቅዱስ ማስተማር እና ስለ ቁርዓን መስበክ አንጠብቅም ከፖለቲካ ድርጅቶች የምንጠብቀው አንዲት እና አንዲት ነገር ነች።ይህችውም ሕግ ማክበር፣እንዲከበር ማድረግ እና እንዲከበር ማስደረግ ነው።የሕግ ቦዩ ከተስተካከለ እንዴት በውስጡ እንዴት እንደሚፈስ እና እንደሚሄድ ሕዝብ ያውቅበታል።አሁን በምንመለከተው ጉነታ ግን በተለይ በተቃዋሚዎች በኩል የነበረው ሕግ ያለበትን ክፍተት እንዴት እናስተካከል ብሎ እንደአንድ አገር አካል አብሮ ከማሰብ ይልቅ እንደ ሶስተኛ ወገን እራሳቸው በነበረው የሕግ ክፍተት ላይ ሌላ ስንጥር እያስገቡ ሕዝቡን ማደናበር እና ደጋፊ ለማድረግ መጣር ነው። በተመሳሳይ መንገድ በመንግስት በኩልም ሕግ የሚጥሱትን በወቅቱ ቶሎ ከመቅጣት እና እንዲታረሙ ከማድረግ ይልቅ የመዘግየት እና እንዳላዩ የማለፍ ሂደት ታይቷል።ሰሞኑን በአሜሪካ የተመለከትነው ለእኛም ትምህርት ሊሆን ይገባል።በአሜሪካ የተነሳው የሕግ እና የፍትሃዊነት ጥያቄ ነው።በኢትዮጵያም ፖለቲከኞች ከስልጣናቸው በፊት የሕግ እና ፍትሃዊነት ጉዳይን በቀዳሚነት እራሳቸው አክብረው ሌላውን ሊያስተምሩ ይገባል።

ባጠቃላይ በሰሞኑ በአሜሪካ የተከሰተው ጉዳይ የዓለሙ ወቅታዊ ሁኔታ ነፀብራቅ ነው።ክስተቱ የዛሬውን ብቻ ሳይሆን የትናንት ድምር ውጤት እና የነገውንም አመላካች ነው።መንግስት፣ፖለቲከኞች እና የሃይማኖት መሪዎች እና ድርጅቶች ያልተስተካከለ አካሄድ ቆይቶ ዋጋ እንዳያስከፍል ከወዲሁ መንቃት ተገቢ ነው።በእኛ ሀገር አንፃር ብዙ መልካም ዕሴቶች አሉን።ነገር ግን እነኝህ ዕሴቶች  በሁሉም አካሎች መጠበቅ ካልቻሉ አደጋው ትልቅ ነው።ለእዚህ ደግሞ መንግስት፣የሃይማኖት አባቶች እና የፖለቲካ ድርጅቶች ሁሉ የቤት ስራቸውን በሚገባ መስራት አለባቸው።ኃላፊነቱ ደግሞ በድምር የሚሰጥ አይደለም።የእያንዳንዱ ግለሰብ ኃላፊነት እና የስራ ውጤት ድምር ነው አገር የሚጠብቀው።ሁሉም ምን እያደረኩ ነው? የእኔ ወደ እዚህ ዓለም መምጣት ከራሴ ሌላ ለሀገሬ እና ለሕዝቤ እንዲሁ ለዓለም ሕዝብ ምን ፋይዳ አደረገ? ብሎ መጠየቅ አለበት።ጥያቄው ሁላችንንም ይመለከታል።የአሜሪካው ክስተት በኢትዮጵያ መነፀር አይቶ መመርመር እና ቀድሞ ማስተካከል ተገቢ ነው።

  
ጉዳያችን GUDAYACHN 

Sunday, May 24, 2020

በትግራይ ፀረ-ህወሓት ሕዝባዊ አመፅ መነሳቱ ተሰማ።

በትግራይ ካለፉት ሁለት ሳምንታት ወዲህ ፀረ-ህወሓት ተቃውሞዎች ሲሰሙ ነበር።ባሳለፍነው ሳምንትመጀመርያ ላይ ግን የተቃውሞ እንቅስቃሴው በነጋዴዎች በኩል ተጀመረ።ትግራይ የአንድ የህወሓት ፊውዳል ስርዓት ሰለባ ሆናለች ያሉት ነጋዴዎች፣የፖለቲካ ስልጣን ከቀበሌ እስከ ርዕሰ መስተዳድሩ ድረስ በአንድ ቤተሰብ ስር ወድቃለች ብለዋል።ፖለቲካው ብቻ ሳይሆን የምጣኔ ሃብቱም እንዲሁ በአንድ የአቦይ ስብሐት ቤተሰብ ስር መውደቁን ነጋዴዎቹ አምርረው አስታውቀዋል።ለእዚህም በማስረጃነት ነጋዴዎቹ ያነሱት የመሶበ ሲቢንቶ ምርትን እንደማሳያነት ያወሳሉ።በመሶበ ስቢንቶ ፋብሪካ ከስራ አስኪያጅ እስከ ዘበኛ የአቦይ ስብሐት ዘመዶች መሆናቸው ሳያንስ ህዝቡ በቀነሰ ዋጋ ከቀረው የኢትዮያ ክፍል ማለትም ከዳንጎቴ፣ ሓበሻ፣ ሙገር ስቢንቶ ፋብሪካዎች የሚመረተው ምርት እንዳይገበይ የተደረገው በእዚሁ የቤተሰብ ትስስር ያለበት የህወሓት አሰራር መሆኑን ነጋዴዎቹ ተቃወሙ።በመቀጠልም ትግራይን ከአንድ አምባገነን ቡድን አገዛዝ ነፃ እንናድርጋት የሚለው እንቅስቃሴ ተጀመረ።
የትግራይ ነጋዴዎች በአመፅ ላይ  (ፎቶ አምዶም ገ/ስላሴ)

የተቃውሞ እንቅስቃሴው ቀደም ብሎ በዋናነት የተነሳበት ህወሓት የትግል መነሻዋ እንደሆነ ብዙ ጊዜ የምትኩራራበት የማይሓንሰ ደደቢት ላይ ነው።በእዚህ ቦታ ያለው ተቃውሞ ከሰላማዊ ሰልፍ ባለፈ የመንገድ የመዝጋት እንቅስቃሴ ሁሉ ያጠቃለለ ነበር። በትግራይ ሰሞኑን የነበሩት ፀረ-ህወሓት የተቃውሞ እንቅስቃሴዎች አድገው በአሁኑ ጊዜ ወደአጠቃላይ የተደራጀ የተቃውሞ እንቅስቃሴ እየተቀየረ እንደሆነ ነው የተሰማው።

በሌላ በኩል ይሄው የትግራይ ፀረ ህወሓቱ ትግል ሕዝባዊ መሰረት ከመያዙ በላይ የራሱን አመራር እንዳደራጀ ነው የሚሰማው።በእዚህም መሰረት እንቅስቃሴው ''ፈንቅል'' የሚል ስያሜ እንደተሰጠው እና ህውሃትን መፈንቀል ዋነኛ ግቡ እንደሆነ ተሰምቷል።በመሆኑም በሽሬ እንዳስላሴ እና በዋጀራት እስከ ዛሬ ድረስ ተቃውሞው የቀጠለ ሲሆን የህዝቡ ጥያቄ ከመሰረተ ልማት ወደ ፖለቲካዊ ጥያቄዎች እያደገ እና  የአስተዳደር መዋቅሮች ላይ ሁሉ ላይ ጥያቄዎች መነሳታቸው ተሰምቷል።

''እኛ በውሃ ጥም እያለቅን እነርሱ ውስኪ መሯቸዋል፣ወንድሞቻችን ዛሬም በደደቢት በረሃ እና ሌሎች ቦታዎች በህወሓት ታስረው እየተሰቃዩብን ነው  አሁን ግን ይበቃናል!'' ያሉት የሽሬ እንዳስላሴ ነዋሪ ነበሩ።ከእዚህ በፊት ለዓመታት በስማችን ነገዱ ከአሁን በኃላ ግን እንዲነገድብን አንፈቅድም ያሉት ሌላው የሽሬ እንዳስላሴ ነዋሪ፣በቅርቡ ትምህርት ቤት እንዲሰራ በቀዳማዊት እመቤት ዝናሽ ታያቸው መሰረት ድንጋይ ተጥሎ  እና ገንዘቡ ለክልሉ ገንዘብ እና ኢኮኖሚ ትብብር ቢሮ ገቢ ተደርጎ የውሃ ሽታ መሆኑን ለአብነት ያነሳሉ።ፋና ብሮድካስቲንግም የቀዳማዊ እመቤት ፅህፈት ቤት ገንዘቡን ለክልሉ ገንዘብ እአ ኢኮኖሚ ትብብር ቢሮ ገቢ መደረጉን እንዳረጋገጠለት ዛሬ ማምሻውን ገልጧል።በሌላ በኩል የተቃውሞውን እንቅስቃሴ አስመልክቶ ፋና ከትግራይ ተቃዋሚ ወጣቶች የደረሰው መረጃ አስመልክቶ እንደዘገበው የክልሉ መንግስት ነዋሪዎቹ ለሚያነሷቸው ረጅም ዓመታት ለፈጁ ጥያቄዎች ምላሽ የማይሰጣቸው ከሆነ የፌዴራል መንግስት ኢትዮጵያዊ ዜጋ እንደመሆናችን ለጥያቄዎቻችን ምላሽ ያሰጥልን ሲሉም ሃሳባቸውን ገልጸዋል።

ህወሓት በትግራይ ሕዝብ ላይ ለሰራችው ግፍ ማስፈራርያ የምትጠቀመው የኤርትራ መንግስት ሊወረን ነው የሚል ነበር።ሆኖም ኢትዮጵያ እና ኤርትራ ግንኙነታቸውን ስያሻሽሉ ሌላው ብሔር ትግራይ ላይ ሊዘምት ነው የሚል ሰፊ ፕሮፓጋንዳ በመንዛት ሕዝቡን ለማደናበር ሙከራ አደረገች።በእዚህም ሳብያ ከአንዳንድ ቦታዎች ትግርኛ ተናጋሪዎች ለቀው እንዲወጡ የሚል ትዕዛዝ ሳይቀር አሰራጨች። ሆኖም የህወሓት ወሬ ሐሰት መሆኑ ሲጋለጥ የበለጠ ማጣፍያው አጠራት።አሁን ሕዝቡ ለራሱ  ቀዳሚ አደጋ ህወሓት መሆኗን ከምንግዜውም በላይ ተገነዘበ።እነሆ ፈንቅል የተሰኘው ሕዝባዊ አመፅ በይፋ ተጀመረ። 

በእዚህ ሳምንት ከነበሩት ተቃውሞዎች ውስጥ ጥቂቱን በፎቶ ከስር ይመልከቱ።
በደደቢት የነበረው ተቃውሞ (ፎቶ አምዶም ገብረስላሴ ገፅ የተገኘ)
ተቃውሞ በወጀራት (ከአምዶም ገብረስላሴ ፎቶ)





ጉዳያችን GUDAYACHN
 www.gudayachn.com

Saturday, May 23, 2020

የክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ አሕመድ (ዶ/ር) መደመር የተሰኘው መፅሐፍ በድምፅ ቀርቦልዎታል።ያድምጡ!

የጉዳያችን ማስታወሻ
**************
ኢትዮጵያውያን በእየዘመናችን ለአገራቸው ብቻ ሳይሆን ለመላው ዓለም የሚተርፍ ዕውቀት፣ብልሃት እና አርቆ ማስተዋል የታደሉ ሰዎች ተነስተውላታል።በቅርብ ዘመን ብናነሳ ጠቅላይ ሚኒስትር አክሊሉ ሃብተወልድ እና ቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴን መጥቀስ ይቻላል።ሁለቱም አፍሪካን ጨምሮ በመላው ዓለም ዛሬም ድረስ የተከበሩ ናቸው።ሁለቱም መላ ዘመናቸውን ለኢትዮጵያ ሲሰሩ ቢኖሩም ሕይወታቸው ያለፈው ግን በኢትዮጵያውያን ነው።

ጠቅላይ ሚኒስትር  አክሊሉ ህዳር 14/1967 ዓም ከስልሳዎቹ ጋር በጥይት ተደብድበው ሞቱ።አፄ ኃይለስላሴም እንዲሁ በምስጢር ተገድለው 17 ዓመት ሙሉ ከቤተመንግስት ስር ተቀብረው ኖሩ።እኛ እንዲህም ነን።እራሳችንን በራሳችን እጃችንን የምንቆርጥ።ዛሬም በአፄ ምንሊክ ላይ የሚከራከር ትውልድ፣ አክሊሉ ሀብተወልድንም ሆነ ቀዳማዊ አፄ ኃይለስላሴን ቢያገኝ ከመስቀል የማይመለስ ትውልድ ተዋፅኦም ነን።ለኢትዮጵያ ዲሞክራሲ እና ሰላም ቤተሰባቸውን በትነው በረሃ የወረዱት አንዳርጋቸው ፅጌንና ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ በአግባቡ ማክበር ያቃተው ትውልድ የቀደሙትን ከመስቀል የማይመለስ ነው።እኛ እንዲህም ነን።በእርግጥ ሁላችንም እንዲህ አይደለንም።ታሪካችን ላይ ግን እንዲህ ዓይነት ክፉ ታሪኮችም አሉብን።ቁምነገሩ ካለፈው ስህተት ዛሬ ምን ተማርን? ነው።

በዘመናችን ከተነሱት ነገን የሚመለከቱ ብቻ ሳይሆን በአጭር ጊዜ ዓለም ያደነቃቸው እና ከፍተኛውን የኖቤል ሽልማት ያጎናፀፋቸው ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ አሕመድ ለአንዳንዶች ዛሬም እንደቀደሙት ዕንቁዎቻችን ካለ በቂ ምክንያት ''በውሃ ቀጠነ'' ጉዳይ ሊያጣጥሉ ሲሞክሩ ያለፈው የታሪካችን ጠባሳ እንዳይደገም ብለው ለአፍታም ያህል እያሰቡ አይመስልም።እስኪ ቢያንስ በእዚህ ዘመን ያለን እንንቃ! ሃሳቦችን በመመርመር እና በመተቸት ላይ የተመሰረተ ስብዕና እናዳብር።
*************
የጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ መደመር መፅሐፍ በድምፅ ለመከታተል ወይንም ወደ ኮምፕዩተርዎ ወይንም ስልክዎ ለማውረድ (''ዳውንሎድ'' ለማድረግ) ይህንን ገፅ ይክፈቱ እና ያዳምጡ።
ገጹን ለመክፈት ይህንን ይጫኑ >> https://medemer.et/am/book/?fbclid=IwAR1VOjUk_2anOT8hP0L9nXAWMU0bzk6DqyrNswRLxQUAFiQ5bzLvynPc2XE

ጉዳያችን ሚድያ፣ኮሚኒኬሽን እና ምክር አገልግሎት 
Gudayachn Multimedia, Communication and Consultant
Gudayachn Multimedia, Kommunikasjon og Konsultent 

Friday, May 22, 2020

የኢትዮጵያ ፌድራል መንግስት ለጣና ሐይቅ እንቦጭ አረም አደጋ ምን ያህል ትኩረት ሰጥቶታል? ጣና እየታዘበ ነው።

የእንቦጭ አረም ነቀላ በጣና ሐይቅ ዙርያ 

ጉዳያችን ልዩ 
በእዚህ ፅሁፍ ስር የሚከተሉትን ንዑስ ርዕሶች ያገኛሉ።እነርሱም - 

>> የፌድራል መንግስት የጣና ሐይቅ የአረም ብክለትን በተመለከተ ምን እየሰራ ነው?
>> የአካባቢ፣የደን እና የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን ጉዳይ፣
>> የኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ መስርያቤት የማስፈፀም አቅም ከአፍሪካውያን ጋር ሲነፃፀር 
*********

የአካባቢ፣የደን እና የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን ጉዳይ 

በኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ ላይ ግዙፍ አደጋ ከጋረጠው ቀዳሚ የአካባቢ ጥበቃ አደጋ ውስጥ በጣና ሐይቅ ላይ የተከሰተው የእንቦጭ አረም አንዱ ነው።ሐይቅ እንክብካቤ ከተነፈገው ይጠፋል።የሐረማያ ሐይቅ ከጥቂት ዓመታት በፊት የሆነውን መመልከቱ በቂ ነው።በሐረማያ ሐይቅ ላይ አደጋ እንደተጋረጠ የጥናት ውጤቶች ከዓመታት በፊት ለመንግስት እንዲያውቀው አድርገው ነበር።ሆኖም ግን የተወስደ እርምጃ ካለመኖሩ እና የተደረጉ ጥረቶችም ከዘገዩ በኃላ በመደረጋቸው አሁን ላለበት አደጋ ተጋልጧል።ኢትዮጵያ ካሏት ሃይቆች ውስጥ የሐዋሳ ሐይቅ፣የጣና ሐይቅ፣የዝዋይ ሐይቅ እና ሌሎችም ውስጥ የሐረማያ ሐይቅ ወደ ድርቀት ተቀይሮ፣ዛሬ ድካሙ ሁሉ ሐይቁን ወደነበረበት እንዴት እንመልሰው? የሚል ነው።

የኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን በአዋጅ ቁጥር 9/1987 ራሱን ችሎ በፌደራል የመንግስት መስሪያቤትነት የተመሰረተ ነው።መስርያቤቱ ''ዘላቂ የአካባቢና የደን አያያዝ፣ ልማትና አጠቃቀምን በማረጋገጥ በ2017 ዓ.ም ኢትዮጵያ ለአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር አረንጓዴ ኢኮኖሚን የገነባች መካከለኛ ገቢ ያላት ሀገር ሆና ማየት'' የሚል ርዕይ ያለው ሲሆን  ከተልኮው ውስጥ ደግሞ ''ለአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር አረንጓዴ ኢኮኖሚን  ለመገንባት የሚያስችሉ የአካባቢ ጥበቃና የደን ሃብት አያያዝ፣ ልማትና አጠቃቀም ለዛላቂ ልማትና ለድህነት ቅነሣ አስተዋጽኦ እንዲያደርግ የአካባቢ ሥርዓቶችን ማዘጋጀትና ተፈፃሚነታቸዉን ማረጋገጥ'' የሚል ይገኝበታል።

ከመስርያቤቱ  ስልጣን እና ተግባር ውስጥ ደግሞ  ''የሀገሪቱን የአካባቢና የደን እንዲሁም ለአየር ንብረት ለዉጥ የማይበገር አረንጓዴ ኢኮኖሚን በሚመለከት ዘገባን በየወቅቱ እያዘጋጀ ያሰራጫል፣'' የሚል ይገኝበታል። በተጨማሪም መስሪያ ቤቱ የአካባቢ ፖሊሲና ህጎችን፣ የተፈጥሮ ሃብት ስነህይወታዊ ስርዓቶችን የሚያስጠብቁ ደረጃዎን በማውጣት፣ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማን በመከታተል እና የአካባቢ ጥበቃን በሚመለከት ሀገሪቱ የተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች በስራ ላይ መዋላቸውን ከትትል የማድረግ ስልጣን እና ኃላፊነትም ተሰጥቶታል፡፡

የኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ መስርያቤት የማስፈፀም አቅም ከአፍሪካውያን ጋር ሲነፃፀር 

ብዙ የአፍሪካ አገሮች ከጎረበቶቻችን ጀምሮ ቀድመውን የሄዱት እና በእኛ ሀገር ፖሊሲ እና መመርያ ወጥቶለታል ቢባል በቂ ግንዛቤ በሕዝቡ ዘንድም ሆነ የማስፈፀም ስልጣን ከክልል እስከ ፌድራል በተገቢ ደረጃ የሌለው የአካባቢ ጥበቃ መስርያቤት በመንግስትም ሆነ በግል ሚድያዎች ድምፁ አይሰማም።ኢትዮጵያ ግን በዓለም ላይ በተደጋጋሚ በድርቅ ከሚጠቁት አገሮች ውስጥ ነች።በእርግጥ በዓለም አቀፍ መድረኮች ላይ በአካባቢ ጥበቃ ላይ በሚነሱ ጉዳዮች ላይ ጉልህ አስተዋፅኦ አላት።ሆኖም ግን በአገር ውስጥ የሚሰሩ ልማቶች እና አዳዲስ የንግድ ፈቃዶች በአግባቡ እና ደረጃውን በጠበቀ ደረጃ የአካባቢ ተፅኖ ግምገማ (Environmental Impact Assessment -EIA) በምን ያህል ጥብቅ በሆነ መንገድ ይደረጋል? መልሱን በዘርፉ ላይ ላሉት እተወዋለሁ።ሆኖም ግን አንድ ነገር ማለት ይችላል።እስካሁን በኢትዮጵያ ለሚደረጉ አዳዲስ የፕሮጀክት ፍቃዶች ያጨቃጨቁ ፕሮጀክቶች አልተሰሙም።በሌሎች የአፍሪካ አገሮች እንደ ኬንያ፣ዑጋንዳ እና ታንዛንያ የፕሮጀክት ፍቃድ ከአካባቢ ጥበቃ መስርያቤት ማግኘት ከባንክ የንግድ ሥራ ዕቅድ (Business Plan) አቅርቦ ብድር ከመጠየቅ በላይ አስጨናቂ የሚሆንበት ምክንያት አለ።ለእዚህ ምክንያቱ የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ፖሊሲ እና መመርያ በአግባቡ ስለሚተገበር እና መስርያቤቶቹ የማስፈፀም አቅማቸው በሕግ ከለላ ጥብቅ በመሆኑ  እና ባለሙያዎቹም የሚጠቀሙት ዝርዝር መመርያ በአግባቡ ሥራ ላይ ስለሚያውሉት ነው።


በኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ በተመለከተ ያሉት ችግሮች አራት ናቸው።እነርሱም በአካባቢ ጥበቃ ላይ ያለው ግንዛቤ በሕዝቡ ዘንድ ዝቅተኛ መሆን፣ በትምህርት ካሪኩለም ውስጥ በአግባቡ ገብቶ ከአንደኛ ደረጃ ጀምሮ አለመሰጠቱ እና የሚመለከተው መስርያቤትም የማስፈፀም አቅም ማነስ እና በቂ የሰው ኃይል አለመኖር ነው።የማስፈፀም አቅም ሲነሳ በአንዳንድ የአፍሪካ አገሮች የአካባቢ ጥበቃ መስርያቤት የከለከላቸው ፕሮጀክቶች በሀገሪቱ ፓርላማ ካልሆነ ማንም እንደፈለገ ሊወስንባቸው የማይችልበት አሰራር የዘረጉ የአፍሪካ አገሮች መኖራቸውን ማስገንዘቡ አንዱ ማሳያ ነው።በዑጋንዳ ከአስር ዓመት በፊት በዋና ከተማዋ ካምፓላ በነበረ ረግረግ ውሃማ ቦታ ደልድሎ ለጎልፍ መጫወቻ ለማድረግ የከተማው ምክር ቤት  ፈቅዶ የአካባቢ ጥበቃ መስርያ ቤት በመከልከሉ ጉዳዩ እስከ ፓርላማ ደርሶ የወራት ክርክር ተደርጎበት ፓርላማው ቦታው እንዳይነካ  የወሰነበትን ጉዳይ የእዚህ ፅሁፍ አቅራቢ ያስታውሳል።የአፍሪካ አገሮች የአካባቢ ጥበቃ መስርያቤቶች  ምን ያህል የማስፈፀም አቅም እንዳላቸው በእዚህ መገንዘብ ይቻላል።በነገራችን ላይ የአካባቢ ጥበቃ መስርያ ቤቶች የተፈጥሮ ሃብትን ብቻ ሳይሆን የድምፅ ብክለት በተመለከተ መግለጫ የሚያወጡ የአካባቢ ጥበቃ መስርያ ቤቶች ያሉባት አህጉር ነች አፍሪካ።ከአፍሪካዎች የምንወስደው ብዙ ልምድ አለ።ችግሩ ግን በአንዳንድ ጉዳዮች በጣም መራመዳቸውን አለመስማታችን ነው። ኢትዮጵያ የምትሻልባቸው ጉዳዮች የመኖራቸውን ያህል የአፍሪካ አገሮች ቀድመው የሄዱበት ዘርፎችን መለየት ተገቢ ነው።

የኢትዮጵያ የአካባቢ ጥበቃ መስርያ ቤት በጣና ሐይቅ የተከሰተውን የእንቦጭ አረም በተመለከተ የዓማራ ክልል ቅርንጫፍ መስርያቤቱ ከሚሰጠው አንዳንድ መግለጫዎች ባለፈ ለእዚህ ዓይነት ግዙፍ አደጋ ምን እየሰራ እንደሆነ ግልጥ አይደለም።ከመስርያቤቱ ባለፈስ የፌድራል መንግስት ምን እያደረገ ነው?

የፌድራል መንግስት የጣና ሐይቅ የአረም ብክለትን በተመለከተ ምን እየሰራ ነው?

የአካባቢ፣የደን እና የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን በጣና ሐይቅ ላይ የተፈጠረውን አረም (ይሄው ወደ ሶስት ዓመት ሆኖታል) ተከታታይ የትግበራ እና ክትትል ሪፖርት ሲያወጣም ሆነ ችግሩን ለመፍታት የመሪነት ሚና ሲወጣ አይታይም።በእርግጥ መስርያ ቤቱ በእየክልሎች መዋቅር አለው።በክልል ደረጃ ብቻ የማይፈታ ችግር ግን ብሔራዊ መፍትሄ ይፈልጋል።አሁን ባለው ሁኔታ የጣና ሐይቅ አረም ችግርን ለመፍታት ሲዋትቱ የሚታዩት፣የእነርሱ ብቻ አደጋ ይመስል የአካባቢው ነዋሪዎች እና ግለሰቦች ናቸው።ጉዳዩ ግን ብሔራዊ ጉዳይ ነው።አሁን ባለንበት ዘመን የጣና ሐይቅ ችግር የመላዋ ኢትዮጵያን የአካባቢ ጥበቃ ብቻ ሳይሆን እስከ ግብፅ እና ሱዳን ድረስ ያለውን ስነ-ምሕዳር ላይ ሁሉ ተፅዕኖ ይኖረዋል።

የጣና ሀይቅ አረም በተመለከተ በርካታ ብጥስጣሽ ዜናዎች ሰምተናል።ገበሬዎች እና ተማሪዎች ውሃው እስከ አንገታቸው ድረስ እየዋጣቸው በጥንታዊ አሰራር መንገድ አረሙን ስነቅሉ የማኅበራዊ ሚድያው እያዳነቀ የአንድ ሰሞን ርዕስ ሆኗል።አንድ ጊዜ ደግሞ በውጪ ሀገር የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን በመቶ ሺህ ዶላር እንዳዋጡ ተነገረ።ሌላ ጊዜ ደግሞ አረሙን የሚያጠፋ መድሃኒት በምርምር ተገኘ ተባለ፣አዲስ ማሽንም ተፈበረከ፣እገሌ የተባሉ ባለሀብት አዲስ ማሽን አስረከቡ ተባለ።ሆኖም ግን የዛሬ ሦስት ዓመት የሐይቁ 50 ሺህ ሄክታር በአረሙ መሸፈኑ እንደተነገረ ሁሉ (ሪፖርተር፣ጁላይ 12/2017 ዓም እኤአ) ዛሬም አረሙ ተባብሶ መቀጠሉ እየተነገረ ነው።ቢቢሲ የአማርኛው አገልግሎት ግንቦት 14/2012 ዓም ባስተላለፈው ዘገባ የጣና ሐይቅ እንቦጭ አረም መባባሱን እና ሰፊ ቦታ እያካለለ መሆኑን ዘግቧል።በአሁኑ ሰዓት ችግሩን ያባባሰው ደግሞ ከእዚህ በፊት ያቅሙን አረሙን ለማጥፋት  የሚጥረው ሕዝብ (ብዙ ለውጥ ባያመጣም) በኮሮና ወረርሽኝ ሳቢያ ምንም ማድረግ ባለመቻሉ ነው።

በአንድ ወቅት ጠቅላይ ሚኒስትር ዓቢይ ጉዳዩን አስመልክተው ችግሩን ለመፍታት በምርምር የተደገፈ ሥራ ይሰራል ማለታቸው ይታወሳል።አሁን ጉዳዩ ምን ላይ ደረሰ? ይህ ብሔራዊ አደጋ በየትኛው የብሔራዊ መስርያቤት እየተማራ ነው።ችግሩ በዓማራ ክልል የአካባቢ ጥበቃ ብቻ እንደማይፈታ ግልጥ ነው።የፌድራል መንግስት ችግሩን ለመፍታት የማስተባበር ሥራ መስራት የለበትም ወይ? ለተወካዮች ምክር ቤት ችግሩን እና ችግሩን ለመፍታት የተወሰዱ ተግባራት እና ግምገማ ቀርቦ ለውይይት ቀርቧል ወይ? የመረጃ ክፍተቱ ትልቅ ነው። ችግሩ ብሔራዊ እስከሆነ ድረስ ብሔራዊ መፍትሄ ይፈልጋል።

በእርግጥ ከችግሩ ግዝፈት የተነሳ ስራው ከፍተኛ በጀት እና የሰው ኃይል ይጠይቃል።ሆኖም ግን የአካባቢ ጥበቃ ችግሮች ዓለምአቀፋዊ ከመሆናቸው አንፃር ዓለም አቀፍ ድርጅቶችም ሆኑ ሌሎች አገራት የእዚህ ዓይነቱን ችግር ለመፍታት የሚደረጉ ጥረቶችን ለመፍታት የሚሰሩ ስራዎችን በገንዘብ ለመደገፍ ወደኃላ እንደማይሉ ይታወቃል።የጣና ሐይቅ በተመለከተ ያለው መሰረታዊ ችግር ለመፍትሄው የሚንቀሳቀስ ማዕከላዊ አስተባባሪ ከፌድራል መንግስት አለመኖሩ ነው።ይህ በራሱ ትልቅ ስብራት ነው። ግለሰቦች ከአሜሪካ እስከ ጎንደር ጥረት ሲያደርጉ እንቅስቃሴውን በማዕከልነት ሰብስቦ የሚሰራ የፌድራል ቢሮ እንዴት አይኖርም? የአካባቢ፣የደን እና የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን አልፎ አልፎ በዓማራ ክልል ቢሮው ከሚላቸው አንዳንድ ጉዳዮች ውጪ ከፌድራል መንግስት ጋር በመሆን ዘላቂ የመፍትሄ ዕቅድም ሆነ የተግባር ክትትል ሪፖርቱ በድረገፁም ላይ አላስቀመጠም።

ባጠቃላይ የጣና ሐይቅ እምቦጭ ዓረም ጉዳይ የፌድራል መንግስት በኃላፊነት ሊሰራቸው ከሚገባቸው ብሔራዊ ጉዳዮች ውስጥ መግባት ያለበት እንጂ ለክልል የሚተው ጉዳይ አይደለም።ችግሩን በአንድ ወቅት ከማንሳት ባለፈ እስካሁን ምን እንደተደረገ፣ ምን እንዳልተደረገ እና ጉዳዩን በማዕከል የሚያስተባብረው መስርያቤት ማን እንደሆነ ለማወቅ ሳይቀር ለሕዝብ እንግዳ ጉዳይ ሆኗል።ይህ አሳዛኝ ጉዳይ ነው።በተለያየ ቦታዎች የሚደረጉ ጥረቶችን በማዕከልነት አምጥቶ መስራት እንዴት እንዳልተቻለ በራሱ ጋራ ያጋባል።በኢትዮጵያ የዛፍ መትከል ጥሩ ተግባር ከአለፈው ዓመት ጀምሮ እያየን ነው።ይህ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚመራው ሥራ በእዚህ ዓመትም እንደሚቀጥል ይታወቃል።ይህ በራሱ መልካም ተግባር ሆኖ የነበረውን የኢትዮጵያ ስነ-ምሕዳር ከመመለስ ጎን ለጎን ያለውን መጠበቅም ሊዘነጋ አይገባውም።ጣና እየታዘበ ነው።


ጌታቸው በቀለ 

ኢትዮጵያ ተጠባባቂ ጦር ማሰልጠን አለባት።በሱዳን በኩል በኢትዮጵያ ላይ እጃቸውን ሊሰነዝሩ የሚያስቡ የአረብ አገራት ለኢትዮጵያ ስጋት ሆነዋል። (ጉዳያችን ልዩ ዘገባ)

>> ''ግድቡ ለሱዳን አደጋ ሊሆን ይችላል'' ሱዳን ለተባበሩት መንግሥታት የፀጥታው ምክርቤት የላከችው   መልዕክት፣ >> ሱዳን ዛሬ አዲስ መከላከያ ሚኒስትር ሾማለች፣ >&g...